Objawy alkoholizmu i pierwsze sygnały uzależnienia

Objawy alkoholizmu nie zawsze są widoczne od razu. U części osób problem przez długi czas rozwija się pod pozorem „normalnego” picia: po pracy, w weekendy, dla rozluźnienia albo w odpowiedzi na stres. Niepokojące staje się dopiero to, że alkohol zaczyna przejmować coraz większą kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem.

Do najważniejszych sygnałów uzależnienia należą między innymi głód alkoholowy, utrata kontroli nad piciem, zmiana tolerancji, picie mimo szkód oraz objawy zespołu abstynencyjnego, takie jak drżenie rąk, potliwość, niepokój, bezsenność, nudności, dreszcze lub omamy. Im częściej takie objawy się powtarzają, tym większe ryzyko, że problem wymaga specjalistycznej pomocy.

Warto pamiętać, że osoba uzależniona często długo nie widzi skali problemu albo tłumaczy swoje zachowanie stresem, zmęczeniem i trudną sytuacją życiową. Dlatego reakcja rodziny, partnera lub bliskich bywa pierwszym krokiem do rozmowy o leczeniu.

Najważniejsze objawy alkoholizmu

Alkoholizm może objawiać się psychicznie, fizycznie i behawioralnie. Najczęściej uwagę powinny zwrócić:

silna potrzeba napicia się, czyli głód alkoholowy,
utrata kontroli nad ilością wypijanego alkoholu,
picie mimo szkód zdrowotnych, rodzinnych lub zawodowych,
zmiana tolerancji na alkohol,
koncentracja życia wokół picia,
objawy odstawienia po przerwaniu lub ograniczeniu alkoholu,
próby ukrywania picia przed bliskimi,
powtarzające się obietnice ograniczenia alkoholu, które nie przynoszą efektu.

Jeżeli objawom towarzyszy długotrwały ciąg alkoholowy, silne drżenie rąk, omamy, zaburzenia świadomości, lęk albo inne nasilone objawy abstynencyjne, nie należy bagatelizować sytuacji. W takich przypadkach pierwszym etapem pomocy może być detoks alkoholowy, a dopiero później właściwe leczenie alkoholizmu.

Głód alkoholowy

To subiektywne odczucie pragnienia wobec alkoholu. Chory odczuwa nieprzyjemne, silne, wewnętrzne doznania przypominające głód. Towarzyszy im wręcz przymus wypicia połączony z uczuciem paniki i obawą, że dłużej nie można już wytrzymać bez napicia się. Głód alkoholowy jest jednym z objawów, nad którymi pracuje się w terapii uzależnienia. Właściwe leczenie alkoholizmu pomaga lepiej rozumieć mechanizmy głodu, rozpoznawać sytuacje ryzyka i budować sposoby reagowania inne niż sięgnięcie po alkohol.

Zmiana tolerancji na alkohol

Wzrasta zapotrzebowanie na ilość napoju procentowego. W miarę rozwoju uzależnienia chory musi wypić więcej niż kiedyś, aby odczuć efekt rozluźnienia. Kiedyś wystarczyło jedno piwo, teraz trzeba wypić 2 lub 3. Jednocześnie u chorych wzrasta także tempo picia. Bardzo złudne bywają częste stwierdzenia „uodporniłem się na alkohol” lub „mam mocną głowę”. W zaawansowanych stadiach choroby tolerancja obniża się. Już niewielka dawka napoju procentowego wywołuje efekt nietrzeźwości.

Zespół abstynencyjny

Przerwanie dłuższego ciągu picia bądź też zmniejszenie ilości wypijanego trunku mogą powodować przykre objawy, takie jak rozdrażnienie, niepokój, drżenie ciała lub dreszcze, potliwość, skurcze mięśni, wymioty, bezsenność, a niekiedy nawet zaburzenia świadomości. W okresie przerwania ciągu u niektórych osób występować mogą także omamy – obrazy lub dźwięki nieodbierane przez inne osoby z otoczenia. Co gorsza, osoba chora odkrywa, że mijają one po wypiciu tzw. „klina”. W przypadku nasilonych objawów odstawienia potrzebny może być detoks alkoholowy, którego celem jest bezpieczne przerwanie ciągu i ustabilizowanie stanu pacjenta. Po detoksie często konieczna jest dalsza terapia, ponieważ samo odtrucie organizmu nie rozwiązuje mechanizmów uzależnienia.

Utrata kontroli

Niepokojącym objawem jest ograniczenie zdolności do powstrzymania się od picia. Niektóre osoby skutecznie odraczają lub opóźniają decyzję o sięgnięciu po kieliszek. Niestety już po wypiciu pierwszej dawki tracą zdolność do powiedzenia sobie „stop” i przerwania picia. To jeden z głównych objawów świadczących o konieczności podjęcia leczenia alkoholizmu.

Koncentracja życia wokół alkoholu

Oznaką uzależnienia jest także fakt, że alkohol staje się bardzo ważnym elementem życia. Chory poświęca dużo uwagi i wysiłków wokół organizowania okazji do wypicia, zapewnieniu sobie dostępu do napojów procentowych bądź redukcji szkód zdrowotnych wynikających z nadmiernego picia. Jeżeli chory nie może się napić, odczuwa irytację i niepokój. Kontakty z osobami niepijącymi są dla niego kompletnie nieatrakcyjne. Niektórzy planują swój dzień pod kątem możliwości wypicia i odczuwają ekscytację na myśl o zbliżającym się wieczorze, kiedy nareszcie będzie można sięgnąć po drinka. Wszelkie alternatywne sposoby spędzania wolnego czasu tracą na atrakcyjności. To sygnał do podjęcia terapii alkoholowej.

Picie mimo wiedzy o szkodliwości

Oczywiście z czasem wiele osób orientuje się, że nadużywanie alkoholu powoduje przykre konsekwencje dla zdrowia. Uzależnieni zdają sobie sprawę także z trudnych sytuacji związanych z piciem, takich jak niezadowolenie rodziny, kłótnie, obniżenie sprawności intelektualnej bądź wydajności w pracy, złego samopoczucia po intensywnym piciu itp. Mimo to nie są w stanie powstrzymać się od picia, co zwraca uwagę otoczenia.

Opracowano na podstawie źródeł Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Objawy alkoholizmu. To powinno Cię zaniepokoić

Wśród objawów alkoholizmu wymienia się przede wszystkim nieustanną potrzebę spożywania alkoholu czy brak umiarkowania i kontroli w piciu, jednak nie są to jedyne sygnały świadczące o potrzebie rozpoczęcia leczenia alkoholizmu. Choroby alkoholowej nie można lekceważyć w żadnym stadium zaawansowania, a jej początki są często łatwe do przeoczenia.

Wzmożoną czujność powinny wzbudzić zachowania, w których osoba ma trudności ze skutecznym postawieniem granicy co do ilości spożywanego alkoholu. W miarę jak choroba postępuje, uzależniony szuka okazji do wypicia alkoholu, może zacząć też pić go w samotności. O konieczności rozpoczęcia leczenia alkoholika mogą świadczyć objawy głodu alkoholowego – uzależniony doświadcza wówczas natrętnej potrzeby spożycia substancji, przez co może być silnie rozdrażniony, a nawet agresywny.

Alarmujące są również objawy zespołu abstynencyjnego występujące po przerwaniu picia: wymioty i biegunki, zaburzenia świadomości, drżenie, a także bezsenność czy lęki. Alkoholik będzie starał się je zagłuszyć poprzez picie alkoholu w ilości niezbędnej do ich wyeliminowania. Na tym etapie nie poradzi sobie z chorobą bez specjalistycznego leczenia - szansą na wyjście z nałogu jest wówczas rozpoczęcie odwyku w profesjonalnej placówce.

Jeżeli objawy powtarzają się, a kolejne próby ograniczenia picia kończą się powrotem do alkoholu, warto potraktować sytuację poważnie. Szczególnie niepokojące są objawy abstynencyjne po przerwaniu picia, utrata kontroli po pierwszej dawce alkoholu, picie w samotności, ukrywanie skali problemu oraz coraz większe podporządkowanie codzienności alkoholowi.

W takiej sytuacji pomoc może obejmować różne etapy. Jeżeli osoba jest w ciągu alkoholowym lub doświadcza silnych objawów odstawienia, najpierw potrzebny może być detoks. Jeżeli stan pacjenta pozwala rozpocząć pracę terapeutyczną, właściwym krokiem może być terapia alkoholowa w ośrodku.

Kwestionariusz Woronowicza - czy jestem uzależniony od alkoholu?

Należy udzielić odpowiedzi na wszystkie pytania i zliczyć liczbę uzyskanych punktów.

Wynikiem będzie odpowiedź na pytanie, czy powinieneś skorzystać z porady/pomocy profesjonalistów.

Zobacz, czy masz problem z uzależnieniem, a jeśli tak, to podejmij konkretne kroki, aby się z niego wyzwolić!

Kwestionariusz może pomóc wstępnie uporządkować obserwacje, ale nie zastępuje diagnozy specjalisty. Jeżeli wynik wskazuje na fazę krytyczną lub przewlekłą, albo jeśli pojawiają się nasilone objawy odstawienia, warto skonsultować sytuację z ośrodkiem leczenia uzależnień.

Kwestionariusz Woronowicza:

Zdarzyło się, że po wypiciu alkoholu miałem luki w pamięci („przerwy w życiorysie”, „urwany film”) /1 lub 0/
Zauważyłem, że obecnie inaczej reaguję na alkohol: „mam mocną głowę”, „mam słabszą głowę” /1 lub 0/
Zdarzyło się, że piłem alkohol na czczo (przed pierwszym posiłkiem) /2 lub 0/
Następnego dnia po przepiciu miewałem, zwłaszcza rankiem, mdłości lub wymioty /1 lub 0/
Czasami z powodu picia miewałem kłopoty w pracy /1 lub 0/
Często myślałem o konieczności ograniczenia swojego picia /2 lub 0/
W czasie trzeźwienia lub po wytrzeźwieniu odczuwałem niepokój, napięcie /1 lub 0/
Często po pierwszych kieliszkach alkoholu miałem trudną do powstrzymania chęć dalszego picia /2 lub 0/
Gdybym nie pił, moje układy rodzinne uległyby poprawie /1 lub 0/
Były takie okresy, kiedy na drugi dzień po przepiciu obserwowałem drżenie rąk /1 lub 0/
Często drażniły mnie uwagi innych osób na temat mojego picia /2 lub 0/
Zdarzało się, że podczas trzeźwienia lub na drugi dzień po przepiciu pociłem się /1 lub 0/
Często obiecywałem najbliższym (rodzinie, przyjaciołom), że nie będę już pił alkoholu /1 lub 0/
Zdarzało się, że miałem wyrzuty z powodu swojego picia (poczucie winy, kac moralny) /1 lub 0/
Zdarzało się, że gdy byłem zdenerwowany, piłem alkohol dla uspokojenia /1 lub 0/
Zawsze po wypiciu alkoholu ustępowało drżenie rąk, a samopoczucie ulegało poprawie /2 lub 0/
Po zaprzestaniu picia pojawiały się u mnie napady drgawkowe (padaczka alkoholowa)/2 lub 0/
Wielokrotnie zdarzało się, że piłem dłużej niż dwa dni z rzędu /2 lub 0/
Byłem już kiedyś w szpitalu z powodu nadużywania alkoholu /2 lub 0/
Zdarzało mi się wypić alkohol niespożywczy /2 lub 0/

Rozumienie wyników:

5 – 10 punktów

Jesteś w fazie ostrzegawczej – poprzez samokontrolę i konsekwencję w swoim postępowaniu możesz jeszcze zahamować rozwój choroby.

11 – 19 punktów

Wskazuje na fazę krytyczną – to jest pełnoobjawowy alkoholizm, dlatego powinieneś szybko skorzystać z pomocy specjalistów.

Powyżej 20 punktów ...

Wynik powyżej 20 punktów może wskazywać na przewlekłą fazę uzależnienia. W takiej sytuacji nie warto odkładać kontaktu ze specjalistami. Im szybciej zostanie omówiony plan pomocy, tym łatwiej dobrać właściwy pierwszy etap: detoks, terapię stacjonarną albo inną formę wsparcia.

Co zrobić, jeśli objawy wskazują na alkoholizm?

Jeżeli objawy opisane w artykule dotyczą Ciebie lub bliskiej osoby, kolejnym krokiem powinna być rozmowa ze specjalistą. Nie każda sytuacja wymaga takiej samej pomocy. Czasem właściwym początkiem będzie konsultacja, czasem terapia alkoholowa, a w przypadku ciągu alkoholowego lub nasilonych objawów odstawienia najpierw potrzebny może być detoks alkoholowy.

Droga do Domu to ośrodek leczenia uzależnień w Kiełczówku pod Wrocławiem. Pomagamy osobom uzależnionym od alkoholu przejść przez pierwszy etap pomocy i rozpocząć dalszą pracę nad trzeźwością. Uzupełnieniem profesjonalnego leczenia i dalszej pracy nad abstynencją mogą być regularne spotkania grupy AA we Wrocławiu.

Jeżeli nie wiesz, od czego zacząć, skontaktuj się z nami. Pomożemy omówić sytuację i wskazać, czy właściwym krokiem będzie detoks, leczenie alkoholizmu w ośrodku czy inna forma wsparcia.

+48 536 983 896