Dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych

Nasz ośrodek leczenia uzależnień skupia się nie tylko na pomocy osobom bezpośrednio uwikłanym w sidła nałogu. Wiemy, że podczas choroby bliskiej osoby cierpią również jej przyjaciele oraz rodzina, a zwłaszcza dzieci, które dorastają w niezdrowej atmosferze.

Dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych to termin, jaki został przyjęty do określania dojrzałych już osób, które wzrastały w rodzinach o zaburzonej równowadze, hierarchii wartości, braku akceptacji. Pomagamy im odnaleźć się w środowisku, a często także zwalczyć lęki lub pomóc w walce z własnym nałogiem. Poniżej zebraliśmy wartościowe informacje o tym, kim są dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych.

ddd-3

Rola rodziny w kształtowaniu osobowości dziecka

Rodzina pełni w rozwoju człowieka istotną rolę. W zależności od jego sytuacji rodzinnej kształtuje się jego osobowość oraz sposób, w jaki będzie się zachowywał. Fundamentalną potrzebą dzieci jest nawiązanie z rodziną więzi emocjonalnej. Tylko w ten sposób można je uchronić przed zaburzeniami osobowości i modelować ich charakter.

Prawidłowo funkcjonująca rodzina powinna zapewniać dziecku bezpieczeństwo i spokój, zaspokajać jego potrzeby emocjonalne – przynależności i akceptacji, szanować jego autonomię, prawo do wyrażania własnego zdania. Dziecko jest nie tylko postronnym obserwatorem rejestrującym najbliższą rzeczywistość, ale i bezpośrednim uczestnikiem wydarzeń. W przyjaznym klimacie rodzinnym uczy się jak wyrażać emocje, jak budować kontakty z innymi, jak negocjować, przekonywać do własnych racji.

ddd

Rodzina dysfunkcyjna

Niekiedy rodzina nie spełnia swojej podstawowej funkcji. Nie zapewnia dziecku opieki, wsparcia, miłości, nie zaspokaja jego potrzeb biologicznych i emocjonalnych. Dochodzi wtedy do dysfunkcji, zachowań o charakterze patologicznym. Rodzina dysfunkcyjna nie spełnia swych zadań względem dzieci, a przyczyną dysfunkcji jest zachowanie rodzica.

Rodzina dysfunkcyjna to:

  • rodzina z problemem alkoholowym
  • rodzina z problemem wykorzystywania seksualnego
  • rodzina z terrorem psychicznym (przemoc emocjonalna)
  • rodzina z przemocą fizyczną
  • rodzina z przewlekłą chorobą, przy czym chory obarcza winą za swój stan domowników, staje się postacią centralną w rodzinie, terroryzuje ją, wymusza pewne zachowania

Przyczyny patologii rodzinnej

Przyczyny patologii rodzinnej mogą mieć podłoże biologiczne lub społeczne. Za zjawiska patologiczne, utrudniające właściwy rozwój dziecka uważa się: alkoholizm, narkomanię, przestępczość, konflikt w rodzinie, nieporadność wychowawczą, trudne warunki materialne, bezrobocie, choroby i zaburzenia psychiczne, prostytucję, rozboje, gry hazardowe, przemyt, włóczęgostwo, unikanie uczciwej pracy.

Wskazane czynniki najczęściej nakładają się na siebie. Samo leczenie alkoholizmu u osoby, u której występuje ten problem, może nie wystarczyć, aby uzdrowić sytuację rodzinną. Następuje bowiem trwały rozkład współżycia wewnątrz rodziny, realne zerwanie więzi rodzicielskiej i małżeńskiej. Dziecko kształtujące swoja osobowość w środowisku, gdzie pojawiają się tego typu problemy, nie jest zdolne do uspołecznienia się. Staje się świadkiem sytuacji, gdzie rodzice wchodzą w kolizję z prawem i zasadami moralnymi. Korzysta ze wzorców wyniesionych z domu.

Funkcjonowanie rodziny patologicznej

Rodzina patologiczna nie wspiera pozytywnych aspektów działalności szkoły. Niekiedy broni się przed dostępem do swoich problemów osób trzecich, uniemożliwiając jakakolwiek ingerencje i udzielenie jakiejś formy pomocy. Rodzina taka sama nie zalicza się do grupy wymagającej wsparcia społecznego. Większość elementów działalności wychowawczej rodziny różni się znacznie od poziomu tych, które tworzy rodzina normalna, np. rodzice nie tylko akceptują, ale i zachęcają dzieci do kradzieży węgla, ponieważ z tego utrzymuje się cała ich rodzina, wysyłają kilkuletnie dzieci do sklepu po alkohol i papierosy.

ddd

Powielanie wzorców wyniesionych z domu rodzinnego

Kiedy dziecko ze strony najbliższych nie ma zapewnionych potrzeb, jakimi są potrzeby fizjologiczne i potrzeba bezpieczeństwa, nie może być mowy o realizowaniu potrzeb wyższego rzędu jak np. potrzeba akceptacji miłości, przynależności. Całą swoją energię skupia na przetrwaniu trudnej sytuacji. Dzieci niejako dziedziczą taki stan rzeczy, w dorosłym życiu nie potrafią zmienić stanu położenia społecznego rodziny. Powtarzają niewłaściwą drogę życiową swoich rodziców.

Niewłaściwe postawy rodzicielskie

Patologia ma związek nie tylko z używkami, przemocą fizyczną i niskim statusem materialnym rodziny. Wiąże się z brakiem pozytywnych uczuć, lecz także z ich nadmiarem. W obu przypadkach dochodzi do zaburzenia równowagi, złamania zasady „złotego środka” w wychowaniu. Niekorzystny stosunek emocjonalny rodziców do dziecka może przejawiać się w następujący sposób:

  • postawa akceptacji przypadkowej
  • koncentracja nadmiernie opiekuńcza
  • koncentracja nadmiernie wymagająca
  • unikanie odtrącające
  • unikanie zaniedbujące

Wszystkie z podanych postaw zakłócają u dziecka poczucie bezpieczeństwa, wewnętrzny spokój.

Zaburzenia równowagi emocjonalnej

Wychowanie autorytarne, nadmierny dystans uczuciowy rodziców, jak i zbytni liberalizm, pozostawienie dziecku zbyt dużej dozy niezależności ma negatywne skutki wychowawcze. Odrzucenie dziecka ma swój wyraz w jego zaniedbywaniu, surowości, ogólnym braku akceptacji takim, jakie jest. Nadmierna ochrona polega zazwyczaj na wzmożonej ochronie, nieadekwatnej do poziomu zagrożenia, pobłażliwości, przyzwalaniu na zbyt dużo swobód jako cel do uzyskania miłości dziecka. Szczególnie groźna jest także niestabilność zachowania rodziców, niezdecydowanie, brak konsekwencji w działaniach.

Konsekwencje dorastania w rodzinie z dysfunkcjami

Niewłaściwe traktowanie przez rodziców może być przyczyną nieodwracalnych zmian w psychice dziecka, zaniżonych osiągnięć w szkole, braku aspiracji i planów życiowych, nieumiejętności budowania w przyszłości trwałych związków uczuciowych. Brak pozytywnych wzorców wyniesionych z domu rodzinnego może być przyczyną braku wiary w siebie, braku poczucia własnej wartości, umiejętności współdziałania w społeczeństwie. Niewłaściwe oddziaływania w dzieciństwie, zwłaszcza w środowisku rodzinnym to m.in.:

  • bezpośrednia lub pośrednia dominacja
  • obojętność
  • niekonsekwentne postępowanie
  • brak poszanowania indywidualnych potrzeb dziecka
  • poniżanie go
  • okazywanie mu zbyt wiele podziwu lub jego brak
  • zmuszanie do stawania po czyjejś stronie w sporach między rodzicami
  • nadopiekuńczość
  • izolowanie od rówieśników
  • niesprawiedliwość

Prowadzą one do niezaspokojenia podstawowych potrzeb i zakłócenia poczucia bezpieczeństwa, co ma wpływ na przyszłe dorosłe życie dziecka.

Jeśli mimo osiągnięcia dorosłości, przeszłość nie daje Ci spokoju i szukasz wsparcia i pomocy, nasz ośrodek odwykowy jest do Twojej dyspozycji.