Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA)

Dorosłe dziecko alkoholika

Analizując funkcjonowanie rodziny z problemem alkoholowym, z łatwością można dostrzec, że w najtrudniejszej sytuacji są dzieci osób pijących, które nie miały żadnego wpływu na funkcjonowanie systemu, w jakim się znalazły. Dorosłe Dzieci Alkoholików nadal zmagają się z konsekwencjami jego dysfunkcji, mimo osiągnięcia dojrzałego wieku i prowadzenia samodzielnego życia.

Jeżeli problem alkoholowy w rodzinie nadal trwa, warto pamiętać, że pomocy może potrzebować zarówno osoba pijąca, jak i jej bliscy. W zależności od sytuacji pierwszym krokiem może być leczenie alkoholizmu, a przy długim ciągu alkoholowym lub nasilonych objawach odstawienia także detoks alkoholowy.

Wspólne doświadczenia Dorosłych Dzieci Alkoholików

Mimo istniejących różnic indywidualnych można określić pewien charakterystyczny zbiór doświadczeń, którym musiały sprostać osoby wychowane w rodzinie z problemem alkoholowym. Należą do nich między innymi:

• poczucie braku oparcia i odrzucenia,
• trwanie w chaosie i braku możliwości przewidywania przyszłych zdarzeń,
• funkcjonowanie w ciągłym poczuciu zagrożenia, napięcia, wraz z doświadczaniem aktów przemocy (niekiedy również seksualnej),
• życie w systemie pozbawionym norm i wartości.

Przetrwanie w świecie przemocy pozbawionym reguł i wartości bez możliwości uzyskania wsparcia – często też w połączeniu z koniecznością przejęcia obowiązków rodzica lub rodziców – wymaga od dziecka wręcz natychmiastowego przystosowania się. Efektem tego jest wypracowanie mechanizmów obronnych pozwalających na poradzenie sobie z brutalną rzeczywistością.

Warto zwrócić uwagę, iż dziecko wychowywane w takich okolicznościach żyje w ciągłym stresie, z którym próbuje radzić sobie w pojedynkę, gdyż doświadczany wstyd uniemożliwia mu poszukiwanie pomocy na zewnątrz.

W dorosłym życiu podobny mechanizm wstydu może utrudniać rodzinie rozmowę o aktualnym piciu bliskiej osoby. Jeżeli osoba uzależniona nie jest w stanie przerwać picia samodzielnie, warto sprawdzić, kiedy potrzebny jest detoks alkoholowy i co może być kolejnym etapem pomocy.

Początkowo nadzieją na zmianę tej trudnej sytuacji jest osiągnięcie wieku dorosłego i usamodzielnienie się. W wielu jednak przypadkach problemy nie kończą się wraz z wkroczeniem dorosłość. Osoby wychowane w rodzinie alkoholowej, którym trudno poradzić sobie w kolejnych etapach życia przez doświadczenia z dzieciństwa, określamy mianem osób z syndromem DDA.

Role, jakie przyjmują dzieci w rodzinach alkoholowych

Wychowywane w rodzinie alkoholowej dziecko ma tendencję do poszukiwania dla siebie nowej roli w zaburzonym systemie rodzinnym – wynika ona z potrzeby utrzymania równowagi, obronienia się przed dysfunkcjami spowodowanymi przez nałóg. Dzieci z rodzin alkoholowych najczęściej wcielają się w role: bohatera rodzinnego, kozła ofiarnego, maskotki, wspomagacza bądź dziecka zagubionego. Zdarza się, że reprezentują kilka ról jednocześnie. Często ulegają też parentyfikacji – mechanizmowi, w którym przejmują zadania rodziców, stając się ich opiekunem czy powiernikiem. Niekiedy zmuszone są również do zajmowania się własnym rodzeństwem. Obciążenia te są z reguły nieadekwatne do poziomu rozwoju dziecka, a sam mechanizm występuje także w rodzinach z innymi dysfunkcjami niż problem uzależnienia.

Dorosłe Dzieci Alkoholików powielają mechanizmy wyuczone w dzieciństwie, przyjmując znane z przeszłości role. Ujawniają podobne cechy i zachowania do tych, które dawniej pomogły im przetrwać. Z tego powodu, podejrzewając u siebie syndrom DDA, warto przyjrzeć się objawom charakterystycznym dla osób wychowanych w rodzinie alkoholowej.

Kim jest Dorosłe Dziecko Alkoholika i na czym polega syndrom DDA?

Efektem doświadczeń wyniesionych z życia w rodzinie z problemem alkoholowym są pewne utrwalone schematy zachowań i reakcji emocjonalnych, które utrudniają osiągnięcie zadowolenia i satysfakcji, a zwłaszcza nawiązywanie bliskich relacji z innymi ludźmi w dorosłym życiu.

Do zespołu cech Dorosłych Dzieci Alkoholików należą:

• problemy z samooceną, zaburzone poczucie własnej wartości;
• przeżywanie stanu przewlekłego napięcia emocjonalnego (stałe pogotowie emocjonalne), często silnego lęku przed odrzuceniem;
• trudności w przeżywaniu przyjemności i nadwrażliwość na cierpienie, poczucie bycia nieszczęśliwym;
• nieumiejętność odprężenia się, odpoczynku;
• trudności w rozpoznawaniu uczuć, nierzadko „zamrożenie emocjonalne”;
• powielanie sztywnych, zagrażających schematów myślenia o innych, o sobie, o świecie;
• wyparcie własnych potrzeb, gotowość do spełniania oczekiwań innych;
• trudności wchodzenia w bliskie związki z ludźmi;
• lęk przed nowymi sytuacjami w życiu.

Nie wszystkie osoby wzrastające w rodzinie alkoholowej doświadczają nasilonych objawów syndromu DDA – większość radzi sobie dobrze ze sobą i swoim problemami, a jeśli przeżywają trudności, skutecznie rozwiązują je bez pomocy specjalistów.

Dorosłe Dzieci Alkoholików mogą osiągać wiele sukcesów w życiu, zwłaszcza zawodowym. Nasilenie cech DDA może jednak przeszkadzać w codziennym życiu i wówczas wymaga podjęcia psychoterapii. Niekiedy Dorosłe Dzieci Alkoholików ze względu na przebyte traumy przejawiają tendencję do uzależnień – wówczas oprócz terapii DDA wymagają też terapii uzależnień, czasem również leczenia depresji.

Dorosła córka alkoholika a syndrom DDA

Dorosła córka alkoholika może przez wiele lat nie łączyć swoich trudności z doświadczeniami z domu rodzinnego. Często funkcjonuje odpowiedzialnie, opiekuje się innymi, dobrze radzi sobie zawodowo i sprawia wrażenie osoby samodzielnej. Wewnętrznie może jednak zmagać się z napięciem, lękiem przed odrzuceniem, trudnością w stawianiu granic, poczuciem winy oraz przekonaniem, że musi zasługiwać na miłość i akceptację.

U wielu kobiet wychowanych w rodzinie alkoholowej pojawia się schemat nadmiernej odpowiedzialności. Dorosła córka alkoholika może w dorosłym życiu wchodzić w relacje, w których próbuje ratować, kontrolować albo emocjonalnie opiekować się drugą osobą, nawet kosztem własnych potrzeb. Może też długo tolerować zachowania, które ją ranią, ponieważ napięcie, nieprzewidywalność i brak stabilności były znane już z dzieciństwa.

Jeżeli problem alkoholowy w rodzinie nadal trwa, ważne jest rozdzielenie dwóch obszarów pomocy. Dorosła córka alkoholika może potrzebować terapii DDA i pracy nad własnymi schematami, a osoba pijąca może potrzebować specjalistycznego leczenia alkoholizmu. W przypadku ciągu alkoholowego, objawów odstawienia albo braku możliwości samodzielnego przerwania picia pierwszym etapem może być detoks alkoholowy.

Pomoc terapeutyczna dla Dorosłych Dzieci Alkoholików

Oferta pomocy terapeutycznej dla Dorosłych Dzieci Alkoholików jest bardzo ważnym elementem systemu pomocy dla rodzin z problemem alkoholowym. Terapię DDA oferują niektóre placówki leczenia uzależnienia od alkoholu – jest ona prowadzona przez specjalistów psychoterapii uzależnień lub psychoterapeutów, którzy ukończyli dodatkowo specjalistyczne przeszkolenie w prowadzeniu psychoterapii DDA.

Informacji o systemie pomocy w obszarze uzależnień warto szukać w aktualnych źródłach publicznych oraz bezpośrednio w placówkach prowadzących leczenie. Jeśli problem dotyczy osoby pijącej, rodzina może równolegle omówić możliwości terapii DDA oraz formy pomocy dla osoby uzależnionej od alkoholu. Jeżeli rozpoznajesz u siebie cechy DDA, sama lektura materiałów edukacyjnych może być dobrym początkiem, ale nie zawsze wystarcza. Warto porozmawiać ze specjalistą, zwłaszcza jeśli doświadczenia z domu alkoholowego nadal wpływają na relacje, emocje, poczucie własnej wartości albo sposób reagowania na bliskość i konflikt.

Dlaczego warto podjąć terapię dla Dorosłych Dzieci Alkoholików?

Decyzja o podjęciu terapii dla Dorosłych Dzieci Alkoholików może być jednym z najważniejszych kroków w życiu osoby, która dorastała w rodzinie, gdzie alkohol odgrywał dominującą rolę. Jeżeli problem alkoholowy w rodzinie nadal trwa, terapia DDA może iść równolegle z rozmową o tym, czy osoba pijąca potrzebuje specjalistycznego leczenia alkoholizmu. Terapia ta skupia się na rozwiązywaniu problemów z tego wynikających, co często obejmuje trudności w nawiązywaniu zdrowych relacji, niską samoocenę oraz kłopoty z wyznaczaniem granic.

Uczestnictwo w specjalistycznych sesjach terapeutycznych pozwala na głębokie zrozumienie własnych emocji i reakcji, które były kształtowane przez lata w dysfunkcyjnym domu. Terapia dla Dorosłych Dzieci Alkoholików w ośrodku Droga do Domu oferuje bezpieczne i wspierające środowisko, gdzie można nauczyć się nowych, zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnościami.

Jeżeli nie wiesz, czy potrzebujesz terapii DDA, wsparcia dla rodziny osoby uzależnionej, leczenia alkoholizmu u bliskiej osoby czy wcześniejszego detoksu alkoholowego, skontaktuj się z nami. Pomożemy omówić sytuację i wskazać możliwe formy pomocy.

Najczęstsze pytania o DDA i alkoholizm w rodzinie

Czy DDA oznacza, że rodzic nadal musi pić?

Nie. Syndrom DDA dotyczy skutków dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym. Objawy mogą utrzymywać się także wtedy, gdy rodzic już nie pije, nie żyje albo kontakt z nim został ograniczony.

Kiedy bliska osoba potrzebuje detoksu alkoholowego?

Detoks alkoholowy może być potrzebny wtedy, gdy osoba pijąca jest w ciągu alkoholowym, doświadcza objawów odstawienia albo nie potrafi bezpiecznie przerwać picia samodzielnie. W takiej sytuacji warto sprawdzić, jak wygląda detoks alkoholowy.

Czy terapia DDA pomaga, jeśli alkoholizm w rodzinie nadal trwa?

Może pomóc lepiej zrozumieć własne reakcje, nauczyć się stawiania granic i oddzielać odpowiedzialność za swoje życie od odpowiedzialności za osobę pijącą. Jeżeli uzależniony bliski nadal pije, warto równolegle rozważyć leczenie alkoholizmu.

Czy dorosła córka alkoholika może potrzebować terapii?

Tak. Dorosła córka alkoholika może potrzebować terapii wtedy, gdy doświadczenia z domu rodzinnego nadal wpływają na jej relacje, poczucie własnej wartości, granice, emocje albo wybory życiowe. Terapia DDA pomaga zrozumieć schematy wyniesione z rodziny alkoholowej i stopniowo budować zdrowszy sposób funkcjonowania.

Jeżeli w rodzinie problem picia nadal jest aktywny, warto równolegle omówić możliwe formy pomocy dla osoby uzależnionej, w tym leczenie alkoholizmu.